Mobbing w miejscu pracy może negatywnie wpływać na zdrowie pracowników, relacje w zespole i funkcjonowanie całej firmy. Dlatego znajomość przepisów oraz odpowiednie procedury są ważne nie tylko z punktu widzenia prawa, lecz także codziennego zarządzania.
Nowelizacja Kodeksu pracy zmienia definicję mobbingu, doprecyzowuje obowiązki pracodawców oraz wzmacnia ochronę osób doświadczających niepożądanych zachowań. Co te zmiany oznaczają w praktyce i jak przygotować na nie organizację?
- Jak zmienia się definicja mobbingu?
- Jakie zachowania mogą być uznane za mobbing?
- Jakie nowe obowiązki będą spoczywać na pracodawcach?
- Kogo dotyczy obowiązek określenia procedur?
- Jak dostosować regulaminy pracy i procedury antymobbingowe?
- Jakie ryzyka wiążą się z nowymi regulacjami dotyczącymi dyskryminacji i równego traktowania?
- Co może grozić firmie ignorującej problem?
- Jak prawidłowo prowadzić proces obsługi zgłoszeń?
- Jak przygotować firmę na nowe przepisy?
Jak zmienia się definicja mobbingu?
Dotychczasowa definicja wymagała wykazania uporczywego i długotrwałego nękania lub zastraszania pracownika. Konieczne było również wykazanie określonych skutków tych zachowań lub ich celu, na przykład poniżenia, ośmieszenia czy izolowania pracownika.
- 5 listopada 2026 r. – wejście w życie nowych przepisów.
- 5 maja 2027 r. – termin na dostosowanie wewnętrznych regulacji pracodawców.
Nowe przepisy upraszczają tę definicję. Jej istotnym elementem będzie uporczywe nękanie pracownika. Nie trzeba będzie wykazywać, że zachowania trwały przez określony, długi czas, ani udowadniać wystąpienia konkretnego skutku czy określonego zamiaru sprawcy.
Nie oznacza to jednak, że każda sprzeczka lub nieprzyjemna rozmowa będzie mobbingiem. Zachowania incydentalne co do zasady nie spełnią tej definicji, choć mogą naruszać inne prawa pracownika.
Jakie zachowania mogą być uznane za mobbing?
Nowelizacja wskazuje przykłady zachowań, które mogą świadczyć o mobbingu. Należą do nich między innymi:
- upokarzanie, zastraszanie i ośmieszanie,
- nieuzasadniona krytyka i podważanie kompetencji zawodowych,
- utrudnianie wykonywania obowiązków,
- izolowanie pracownika lub eliminowanie go z zespołu,
- nakłanianie innych osób do podejmowania podobnych działań.
Lista ma charakter otwarty, toteż o kwalifikacji danego zachowania decydują konkretne okoliczności i spełnienie ustawowych przesłanek. Mobbing może pochodzić nie tylko od przełożonego, lecz także od współpracownika, podwładnego lub grupy osób. Zachowania mogą mieć charakter fizyczny, werbalny albo pozawerbalny.
Co ważne, uzasadniona krytyka pracy, rzeczowa ocena wyników czy egzekwowanie obowiązków nie stanowią same w sobie mobbingu, jeżeli odbywają się w odpowiedniej formie i są uzasadnione sytuacją.
Jakie nowe obowiązki będą spoczywać na pracodawcach?
Obowiązek przeciwdziałania mobbingowi istnieje już obecnie. Nowe przepisy mocniej akcentują jednak działania prewencyjne i konieczność wdrożenia skutecznych zasad postępowania w przypadku wykrycia takiego zjawiska.
Pracodawcy powinni zadbać o cztery obszary:
- zapobieganie – informowanie o niedopuszczalnych zachowaniach, edukowanie pracowników i kadry kierowniczej,
- wykrywanie – rozpoznawanie sygnałów świadczących o problemach w zespole i zapewnienie dostępnych kanałów zgłaszania nieprawidłowości,
- reagowanie – rzetelne wyjaśnianie zgłoszeń i podejmowanie odpowiednich działań,
- wsparcie i naprawa – pomoc osobom dotkniętym niepożądanymi zachowaniami oraz ograniczanie ryzyka ponownego wystąpienia podobnych sytuacji.

Kogo dotyczy obowiązek określenia procedur?
Pracodawcy zatrudniający co najmniej 10 pracowników będą musieli określić reguły, procedury i częstotliwość działań dotyczących przeciwdziałania mobbingowi, dyskryminacji, naruszeniom zasady równego traktowania oraz godności i innych dóbr osobistych pracowników. Zasady te należy ująć w odpowiednim dokumencie wewnętrznym, na przykład regulaminie pracy, układzie zbiorowym lub regulaminie antymobbingowym.
Mniejsi pracodawcy również będą zobowiązani przeciwdziałać mobbingowi i innym naruszeniom. Muszą też przekazać pracownikom informacje o przyjętych zasadach i procedurach.
Jak dostosować regulaminy pracy i procedury antymobbingowe?
Aktualizacja dokumentacji nie powinna ograniczać się do dodania nowej definicji mobbingu. Równie istotne jest ustalenie, jak firma będzie reagować na zgłoszenia i kto będzie za to odpowiedzialny.
Warto przeprowadzić przegląd istniejących dokumentów i sprawdzić, czy obejmują one:
- aktualną definicję mobbingu oraz jasne przykłady niepożądanych zachowań,
- zasady przeciwdziałania dyskryminacji i naruszeniom równego traktowania,
- dostępne sposoby zgłaszania problemów,
- wskazanie osób odpowiedzialnych za przyjmowanie i rozpatrywanie zgłoszeń,
- zasady prowadzenia postępowania wyjaśniającego,
- ochronę poufności i danych osób zaangażowanych w sprawę,
- działania naprawcze oraz sposób monitorowania sytuacji po zakończeniu postępowania.
Jak przygotować procedurę, która sprawdzi się w praktyce?
Procedura powinna być zrozumiała i łatwa do zastosowania. Pracownik musi wiedzieć, do kogo może się zwrócić, a osoby odpowiedzialne za postępowanie – jak zachować bezstronność. Warto również zapewnić alternatywną ścieżkę zgłoszenia, gdy zarzut dotyczy bezpośredniego przełożonego lub osoby zwykle przyjmującej skargi. Należy określić, w jaki sposób dokumentuje się ustalenia, informuje zainteresowanych i podejmuje decyzje.
Przy przygotowywaniu dokumentacji trzeba uwzględnić zasady współpracy ze związkami zawodowymi lub przedstawicielami pracowników, stosownie do sytuacji w organizacji. Nie warto czekać z tymi pracami do ostatniej chwili. Przegląd regulaminów, ustalenie odpowiedzialności i przeszkolenie kadry mogą wymagać czasu.

Jakie ryzyka wiążą się z nowymi regulacjami dotyczącymi dyskryminacji i równego traktowania?
Nowelizacja obejmuje również ochronę przed dyskryminacją. Doprecyzowuje między innymi pojęcia:
- dyskryminacji przez założenie – występuje wtedy, gdy pracownik jest gorzej traktowany ze względu na cechę, którą ktoś mu przypisuje, choć w rzeczywistości jej nie ma,
- dyskryminacji przez skojarzenie – polega na nierównym traktowaniu pracownika z powodu jego związku z osobą posiadającą określoną cechę, na przykład niepełnosprawność.
Dla pracodawcy oznacza to konieczność przyjrzenia się codziennym praktykom oraz decyzjom kadrowym. W szczególności warto sprawdzić, czy obiektywne kryteria stosuje się przy:
- rekrutacji i awansach,
- przydzielaniu zadań i ocenie pracy,
- dostępie do szkoleń i możliwości rozwoju,
- ustalaniu warunków zatrudnienia.
Co może grozić firmie ignorującej problem?
Zlekceważenie zgłoszeń lub brak skutecznych działań zapobiegawczych może prowadzić do sporów sądowych, kosztów finansowych i problemów wizerunkowych. Długotrwałe konflikty zwiększają również ryzyko absencji, rotacji pracowników oraz utraty zaufania do kadry kierowniczej.
Nowe regulacje wzmacniają także ochronę osób doświadczających mobbingu. Przewidują minimalne zadośćuczynienie za mobbing w wysokości sześciokrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę. Przewidują również możliwość dochodzenia odszkodowania za poniesioną szkodę.
Istotna jest ochrona przed działaniami odwetowymi. Pracownik nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji wyłącznie za zgłoszenie problemu w dobrej wierze. Jednocześnie każde zgłoszenie wymaga rzetelnej oceny, a świadome przekazywanie nieprawdziwych informacji należy odróżnić od zgłoszenia, którego nie udało się potwierdzić.

Jak prawidłowo prowadzić proces obsługi zgłoszeń?
Skuteczna procedura powinna łączyć ochronę osób zgłaszających z dążeniem do bezstronnego wyjaśnienia sprawy. Nie należy z góry zakładać winy żadnej ze stron. Proces zazwyczaj składa się z następujących etapów:
1. Przyjęcie zgłoszenia
Wysłuchaj pracownika i zapisz podstawowe informacje: czego dotyczy sprawa, kiedy doszło do zdarzeń, a także kto mógł w nich uczestniczyć. Nie odrzucaj zgłoszenia wyłącznie dlatego, że zostało przekazane w sposób nieformalny.
2. Ocena pilności
Sprawdź, czy sytuacja wymaga natychmiastowych działań, aby ograniczyć ryzyko dalszych naruszeń lub eskalacji konfliktu.
3. Wyznaczenie bezstronnej osoby
Postępowanie powinien prowadzić ktoś, kto nie jest zaangażowany w spór i nie ma interesu w określonym wyniku. W razie konfliktu interesów należy wyznaczyć inną osobę lub zespół.
4. Zebranie informacji
Porozmawiaj z osobami zaangażowanymi i świadkami. Zabezpiecz dostępne dokumenty, wiadomości oraz wszelkie inne materiały pomocne w ustaleniu przebiegu zdarzeń.
5. Ocena dowodów
Oddziel ustalone fakty od przypuszczeń. Daj osobie, której dotyczy zarzut, możliwość przedstawienia swojego stanowiska. Brak bezpośrednich świadków nie powinien automatycznie oznaczać zignorowania zgłoszenia.
6. Udokumentowanie wyniku
Zapisz ustalenia, zebrane materiały, uzasadnienie decyzji i zaplanowane działania. Dostęp do dokumentacji powinny mieć tylko osoby, które potrzebują tych informacji do realizacji swoich zadań.
7. Działania naprawcze i dalszy monitoring
Jeśli stwierdzono nieprawidłowości, podejmij adekwatne do sytuacji działania. Po zakończeniu sprawy sprawdź również, czy nie dochodzi do odwetu, czy sytuacja w zespole się poprawiła i czy problem nie powraca.
Poufność jest ważna na każdym etapie, ale nie należy obiecywać całkowitej anonimowości, jeśli rzetelne wyjaśnienie sprawy wymaga ujawnienia określonych informacji.
Jak przygotować firmę na nowe przepisy?
Dostosowanie firmy do nowych wymagań warto rozpocząć od trzech konkretnych działań:
- Przeglądu dokumentacji – sprawdzenia regulaminów, polityk i procedur pod kątem nowych przepisów.
- Przygotowania osób odpowiedzialnych – wyznaczenia osób przyjmujących zgłoszenia i ustalenia zasad bezstronnego postępowania.
- Edukacji pracowników i kadry kierowniczej – omówienia niedopuszczalnych zachowań, sposobów reagowania i dostępnych ścieżek zgłaszania problemów.
Samo ustalenie schematu procedury nie wystarczy, jeśli pracownicy nie wiedzą, jak z niej skorzystać. Dlatego tak ważne jest połączenie dokumentacji z regularną komunikacją, szkoleniami i konsekwentnym reagowaniem na nieprawidłowości.
Sabix wspiera pracodawców w podnoszeniu świadomości i bezpieczeństwa w miejscu pracy poprzez szkolenia BHP. Edukacja zespołu może być ważnym elementem działań zapobiegawczych i budowania kultury pracy opartej na szacunku. Zachęcamy do kontaktu!

